İlki gerçekanlamda verilerin bulunduğu bir alandır, bu alanlara kütüphane demek yanlış olmaz. Diğer anlamı ki bu yazımın asıl amacı olan anlamıdır bolca sunucu barındıran büyükçe bir sistem odası denebilir.

Büyükçe bir sistem odası nasıl olur? İçerisindeki yapılandırma nasıl olmalıdır? Bu konuda son 5 yılda 4 adet datacenter inşaatı ve planlamasında görev aldığım için deneyimlerimi paylaşacağım.

Sadecehosting Datacenter

Bir veri merkezi, Enerji(elektrik), Soğutma, Fiziksel Güvenlik, Yangın Söndürme bölümlerinden oluşan Fiziksel Katman, Network Katmanı ve Uygulama katmanı olarak 3 farklı katmandan oluşur. Bu katmanlar konusunda kısaca bilgi vermek istiyorum.

Datacenter Enerji Yapılandırması:

Enerji yönetimi ve güvenliği geçmiş yıllarda sadece elektriğin kesintisiz olarak sağlanmasını amaçlamış olsada artık tüm dünyada Green IT kavramını iyice benimsemiş ve enerjiyi hem kesintisiz hemde kayıpsız olarak sağlamak üzerine gelişmiştir. Peki elektriği kayıpsız kullanmak ne demektir? Bu konu aktif bilgisayar ve network cihazları ile ortamdaki ups-jeneratör-klima sistemleri ve elektrik taşıma ekipmanları tarafından harcanan enerjinin oranı ile hesaplan ayrı bir alan olup bu alanda Avrupa Birliğinde yasal zorunluluklar bulunmaktadır.

Örnek olarak 1000 sunucu barındıran bir datacenter içerisinde sunucuların enerji kullanımı 600 KVA civarında olacaktır. Bu 1000 sunucunun çalışması için geleneksel metodda 600 KVA civarında bir enerji kullanımı bulunur. Bu durumda gerçek elektrik maliyeti sunucular için harcanan maliyetin 2 katına eşitlenir. Oysa Green IT konsepti içerisinde bu değerlerin %30′u geçmemesi gerekir. Bunuda daha az elektrik kullanarak değil daha doğru enerji ekipmanları kullanarak sağlarsınız. Örnek olarak piyasadaki pek çok UPS sistemi %85-90 verim oranına sahiptir. Yani kullanılan elektriğin %10 kadar kısmını kendisi tüketmektedir. İlk an itibari ile bu tarz bir UPS cihazını çöpe atıp %98 verimli yeni bir UPS satın almanızı öneririm. Yaklaşık 30 ay içerisinde aradaki elektrik ücreti farkı ile yeni UPS’in parasını ödemiş olacaksınız.

Enerji yapılandırmasında kurgu kısaca şu şekildedir.

Datacenter Enerji

Enerji yönetimi adımlarında Trafodan gelen standart akım 1. sıradadır. Trafo sonrasında enerji panosuna giren elektrik 2. adımda Dizel Jeneratör sistemine gider. Dizel Jeneratörden tekrar enerji panosuna gelen elektrik Buradan 3. adım olarak UPS sistemine gider. 4. Adımda enerji panosuna tekrar dönen aktarım şemasında artık sunucu kabinlerindeki sigortalara dağıtıma hazırdır.

Bu anlattığım yapılandırma dünya standartlarında Tier 1 olarak geçer ve tüm yapı olarak hataya açıktır. UPS/Jeneratör arızası durumunda servis kesilecektir.

Dünya standartlarında Yapılandırmanın en yüksek noktası 2 Trafodan gelen elektrik 2 Dizel jeneratöre, buradan 2 UPS’e ve bu yapının tamamı her bilgisayara 2 farklı enerji hattı ile ulaşacak şekilde düzenlenmiştir. Bu standartlarda toplam yük 1000 ise sizin 250 kapasiteli ekipmanlardan N+N+1 adet uygulamanız gerekir. Yani 4 adet sistemden oluşan ana ihtiyaç grubu düşünürsek sizin toplamda 9 adet sistem almanız gerekiyor.

Enerji planlanmasında %100 planın tamamını en başta uygulamak ve tüm yatırımı ve kapasite yönetimini bu şekilde yapmak gerekiyor. Aksi halde datacenter’ın %25 doluluk oranında donanım upgrade’i yapabilmek için tüm sistemi kapatmanız ve en az 24 saatlik bir çalışma yapmanız gerekir ki bu 7/24 çalışmak zorunda olan bir datacenter için imkansız bir durumdur.

Datacenter Soğutma Yapılandırması:

Verimerkezlerindeki fiziksel katmanın en önemli 2. noktası soğutmadır. Soğutma enerjiden sonra gelir ve elektrik gibi bu sisteminde stabil olarak 7/24 çalışması gerekir. Bir sunucunun verimli çalışabilmesi için 22-24 derecelik bir hava akımını içine alabilmesi gerekmektedir. Bu yüzden kullanılan klimalar soğuturken verimerkezindeki hava akımınında sunuculara uygun bir şekilde girebilmesini düşünmek gerekir.

Soğutma teknolojisinden önce datacenter sunucu yapılandırmasını planlamak gerekir. Planlamada sıcak ve soğuk havanın tam olarak ayrılması sıcak ve soğuk havalar için yapılacak çalışmanın verimini arttırır.

Klima sistemleri bir kaç farklı soğutma üretim teknolojine sahiptir. Bir kısım sistem soğutmayı su kullanarak üretir, su kullanımı ciddi bir su soğutma sistemi yapılandırması gerekirken enerji kullanımı daha uygun şartlara mal olacaktır. Bir kısım sistem su ile alakasız olarak gaz ile soğutmayı kullanır. Bu soğutma daha az yatırım gerektirirken aylık maliyetleri daha yüksek kalmaktadır. Son dönemlerde hem elektrik hemde su kullana hibrit sistemler sektörde kullanılmaya başlanmıştır. Fakat özellikle İstanbul ve güneyinde kalan şehirlerimizin hiç birinde dış ortam sıcaklığı su ile soğutmadan doğacak bir maddi kazanıma elverecek özelliklerde olmadığından bu konuda pek ürün ve çözüm bulunmamaktadır.

Su ile soğutma işleminde özellikl kuzey ülkeleri ciddi derecede öncüdür ve bu doğal desteği çok iyi kullanmaktadırlar.

Klima sistemleri iç hava akımında yapılar ister döşeme altından isterseniz sıcak-soğuk koridor ortamlarına aktarılarak plana göre uygulanmaktadır.

“Software As A Service”, Servis olarak yazılım bir kavramdır. Anlamı oldukça geniş bir tabana yayılmış olan bu kavram 95 yıllarında gündeme gelmiş fakat çalışma mantığının ana ihtiyacı iletişim teknolojilerine duyduğu ihtiyaçlardan dolayı 2005 yılı ve sonrasında gerçekten iyi ilgi görmüştür.

En kaba anlatımla şuanda satın alarak, bakım-yönetim-kurulum ücretleri ödeyerek, sunucu, server, işletim sistemi lisansları satın alarak kullandığınız ofis uygulamalarını aylık sadece aidat ödeyerek kullanmak olarak açıklamak mümkün. Örnek olarak bugüne kadar şirketinizin muhasebesi tarafından kullanılan Bordro programı için ne kaynak harcıyorsunuz? Sunucu, Sunucu işletim sistemi, veritabanı, veritabanı lisansı, yazılım lisansı, bu sistemi kurulumu, ayarlanması ve bakım anlaşmaları… Liste uzar gider. Bunun yerine biz size www.xyz.com adresinden erişeceğiniz, bir kullanıcı adı ve şifre ile tamamen size özel ve güvenli olarak giriş yaparak kullanabileceğiniz. Üstelik aylık sadece 49 TL ödeyeceğiniz bir yazılımı versek? Üstelik bunu kullanabilmek için kendi bilgisayarınızın son sistem bir bilgisayar olmasına gerek yok. Hatta bilgisayar bile olmasına gerek yok desek? Bir cep telefonu veya iphone üzerinden erişebileceksiniz desek? Abartı yok. En Türkçe kapsamı ile Saas budur. Farklı açılardan bakarak ilerleyelim. devam edelim…

Servis olarak bir yazılım kullanımının öncelikle pozitif yönlerinde ilerlemeye çalışacağım. Bu pozitif noktaları örnekler ile açıklamak daha doğru olacaktır.

Hızlı sahip olma avantajı; Küçük bir işletme yada işe yeni başlayan bir şirket iseniz kullanacağınız programların binlercce kişi tarafından kullanılmış ve çok ucuz maliyetler ile kullanılabiliyor olması sizin için büyük bir avantaj olurdu. Hatta bu uygulamayı ömrünüz boyunca kullanmak zorunda da değilsiniz. Büyük oranda DEMO kullanabilir veya en çok 1 aylık abonelik yaparak hoşunuza gitmiyor veya işinize gelmiyor ise devam etmeyebilirsiniz. Üstelik bunu yaparken bir ofiste bir  sürü server çalıştırma derdiniz bile yok. Evde daha şirketi kafanızda yapılandırırken bile bunu yapabilirsiniz.

Uygun fiyat avantajı; Aslında konunun özünde hep fiyat ön plana çıksada bu aynı zamanda bir dezavantajdır. Bu konuda şirketinizin yapısına veya boyutuna göre bu durum değişebilmektedir. Fakat şimdilik biz avantaj noktasından bakacağız.

Deneme maliyeti avantajı; Yazılımı kullanmak ve denemek isterseniz tamamen satın almak zorunda değilsiniz.

Sistem ihtiyaçları avantajı; Yazılımlarda bir sunucu ihtiyacınız yok, sunucu yöneticisine de ihtiyacınız yok. Bunu yazılımı size sağlayan şirket hazır olarak anahtar teslimi olarak sunuyor.

Bağımsız kullanım avantajı; Bu noktada personelinizin tamamı için sürekli bir sistem güncelleme ve yönetim derdiniz bulunmadığı gibi lokasyondan da bağımsız çalışırsınız. Dilerseniz personeliniz bir iPhone veya cep telefonu ile uygulamalara erişebilir. Bu konuda Blackberry örneği güzel bir örnektir.

Değişken maliyet; Pek çok yazılımda kullanıcı lisans modeli bulunuyor ve bu model yüzünden sahip olacağınız maksimum kullanıcı sayısını ilk günden satın almak dışında bir şansınız kalmıyor. Fakat Saas modelinde siz her an bu sayıyı değiştirebilir ve çalışan personel yapınıza göre sadece aidatları ödersiniz. Yaz aylarında 90 kişi çalıştıran bir turizm firmanızda kış aylarında 15 kullanıcı varken siz 90 kişilik lisans ücretini peşin ödemek zorunda kalmazsınız.

En güncel sürüm’e sürekli erişim avantajı; Bu Saas modelindeki en özel noktalardan biridir. Geleneksel bir yazılım çalışmasındaki en sıkıntılı noktalardan biri ise gerek yazılımsal nedenlerden gerekse kullanım ihtiyaçları nedeni ile yazılım güncellemesi noktasıdır. Örnek Windows XP zamanında satın aldığınız Stok yazılımınız Vista veya Windows 7 ile uyumsuz ise karşınıza çıkan en bariz örnek yazılımın güncellenmesi gereksinimidir. Yazılımın güncellenmesi ise öncelikle bir servis sonrasında ise yeni yazılım lisans ücreti olarak size yansır. Saas ise böyle mi? Tabiki hayır. Öncelikle bir client bağımlılığı olmadığının altını çizmekte fayda var. Sonrasında ise yazılım güncellemesi siz gece yatağınızda uyurken servis veren şirket tarafından ana sunucularda yapılacak çalışma ile sonuçlandırılır. Sabah uyandığınızda sistem yeni haliyle karşınıza gelecektir.

Dezavantajlar noktası

Saas’ın bazı dezavantajları olacaktır.

Alışkanlıklar; Öncelikle kullanım farklılığına alışmak özellikle kullanıcılar noktasında zaman gerektirir. Bu modelin en büyük kullanım zorluğu örneği eski DOS modelinden Windows modeline geçişi gösterebiliriz. %100 oranda klavye kullanımı ile yürütülen işler birden fare kullanımı, pencere yönetimi gibi hiç alışık olmadığımız bir modele döndüğünde pek çok IT yöneticisi muhasebe gruplarından gelen küfür dolu şikayetleri hatırlıyor olmalı. İşte alışkanlık değişimi bu dönemde çok ağır olmasada buna yakın bir tepki alacaktır. Çünki artık işler Internet Exproler, Firefox, Chrome gibi bir browser üzerinden çalışmaya başlayacaktır.

Güvenlik; Kobi ve yeni girişimler seviyesinde bu durum belki çok sorun değildir. Fakat büyük ölçeğe veya kamu noktasında güvenlik Saas modelindeki en büyük zorluktur. Bu kesinlikle Saas güvensiz demek değildir. Fakat bu durumun bir üstteki alışkanlıklar başlığındakine benzer bir yorumu ise IT yöneticileri için geçerlidir ve geleneksel modelde şirketin içinde gizli saklı kapalı kilitli odalarda duran sunucular yerine elinizde hiç bir veri olmadan kocaman bir internet bulutu içinde yer alacaktır. Bu yapı özellikle ülkemizde alışılması en zor noktadır. Daha düne kadar e-mail sunucularını bile 3. parti şirketlere devretmeyen IT ekipleri muhasebe sistemlerini devredebilirler mi? Zaman gösterecek…

Uyarlama ve Özelleştirme; Saas modeli önündeki en büyük engel çalışan yazılımın tabanda tek bir yazılım olmasıdır. Bu yazılım ayarlamalar ile kişiselleştirilebilir, rengi menü yapısı değiştirilebilir. Fakat tamamen size özel bir yapıya kavuşması durumunda iş Saas yapısının dışına çıkacak ve özel yazılım kasamına kayacaktır. Bu nokta büyük ölçekli şirketler için ciddi problemdir. Fakat işin başka bir noktasından bakmak gerekirse bu büyük şirketin bordro yazılımının hangi marka model olduğunu umursayacak çok insan olmadığına eminim…

Rekabet; Kullandığınız sistemin gelişimi siz dahil pek çok kullanıcı deneyimi ve geri dönüşleri ile yapılmaktadır. Bir alanda yapacağınız ve ciddi avantaj sağlayan özelliğini aslında bir rakibiniz ile paylaştığınızı düşünmek bile kötü gelebilir.

Saas Nedir?

Şimdi konuya en baştan başlayalım ve çalışmayı tekrar açıklayalım. Saas Nedir? Saas geleneksel yazılımların merkezi sunucular üzerinde konumlandırılması ve size kullanıcı mantığında aylık aidatlar ile sağlandığı bir yazılım kiralama iş modelinin adıdır.

Saas Nasıl İşler?

Saas modelinde tüm yazılım ve verileriniz yazılım servis sağlayıcılarında ASP (application service provider) bulunur. Bir ASP şirketi bu verileri Datacenter mecralarında barındırır. Son yıllarda gelişen sistemler ile Datacenter konsepti artık CLOUD (dağınık-bulut) yapısı sayesinde noktadan bağımsız olarak çalışır. Yani ASP şirketi aynı anda İstanbul, Almanya, Amerika üzerinde 3 farklı noktada sunucu barındırarak size servis sunabilir. Bu sayede Ankaradaki personeliniz İstanbuldaki sunuculara, Hollandada ki personeliniz Almanyadaki sunuculara ve Kanada da ki personeliniz Amerikadaki sunuculara erişerek aynı platformu kullanır. Dikkat ederseniz fiziksel olarak en yakın nokta çalışır. Böylece hız kaybı yaşanmamış olur.

Saas

Saas çalışma mantığındaki en güzel nokta bilgisayardan bağımsız olmanızdır. Yani bir cep telefonu ile giriş yapabilir ve kullanabilirsiniz. Tek ihtiyacınız olan bir internet erişimidir.

Bu yazıyı hazırlarken ülkemizde SAAS çözümlerini inceleme fırsatım oldu, fakat doğrusu bu mantıkta çalışan çok az yazılım veya bilgi bulabildim.Ürün olarak www.kivacrm.com firmasının çalışmalarına ulaşabiliyorum.

Yurtdışından örnek olarak en iyi örnek http://www.salesforce.com/crm/customer-service-support/ adresinden bir uygulamasını inceleyebileceğiniz SalesForce şirketidir. Bu şirket servis, satış gibi konular için web tabanlı uygulama çözümleri sunar.

SAAS olarak en büyük mecra Google’ın Gmail, Google Docs platformu örnek verilebilir. Bu noktada artık bilgisayardan bağımsız ve tüm ekibiniz ile ortak çalışma özellikleri kazanıyorsunuz.

Makale olarak güzel bir çeviri işinizi görebilir. Bu çeviride CIO veya IT yöneticileri tarafından pek çok yorum yer almaktadır. Sizlere farklı bakış açıları kazandıracağını düşünüyorum. İncelemenizi öneririm. http://www.computerworld.com.tr/saas-hakkinda-bilmeniz-gerekenler-detay_151.html

Aşağıdaki sayfaları da incelemenizi öneririm;

http://www.fatihsever.com/post/SaaS-%28Software-as-a-Service-Hizmet-olarak-Yazc4b1lc4b1m%29.aspx

http://www.inveon.com.tr/Metodoloji/Kaynaklar/SaaS

http://www.saasturkey.com/

Hosting Nedir?

Internet üzerinde herhangi bir materyalin/objenin sunulması işi kısaca hosting kapsamına girmektedir. Bu materyaller neledir? Şuan bulunduğunuz sayfa üzerindeki her kelime bir TEXT materyaldir. Her resim bir İMAJ materyalidir. Her görüntü VİDEO, her ses bir SOUND materyalidir.

Bu materyaller, sunucu adını verdiğimiz özel olarak üretilmiş yada düzenlenmiş, 7/24 olarak her talep edildiğinde hızlı ve kesintisiz olarak cevap verilebilmesi için yapılandırılmış sistemler üzerinden yayınlanır. İşte bu yayın işi “Hosting” dir.

İşin en başında hosting kapsamı sadece bir web sitesinin yayınlanması saklanması noktasındayken günümüzde gelişen iletişim teknolojileri sayesinde çok detaylı hale gelmiştir.

Bu detaylardan bahsetmek gerekirse bir web sitesinin tamamlayıcı özellikleri olan E-mail yayınlama/sunma, Veritabanı yayınlama/sunma, Canlı video veya radyo yayınlama sunma, Oyunların sunulması(örnek World of warcraft), web sitesinin alan adının DNS kayıtlarının sağlanması hosting’in tamamlayıcı parçalarını oluşturmaktadır. Son yıllarda bu parçaların yanı sıra yıllardır bilgisayarımıza kurarak kullanmaya alıştığımız yazılımlarda hosting kapsamında sağlanabilmektedir. Örnek olarak bir muhasebe programını artık internet üzerinden bir web browser aracılığı ile bilgisayarınıza hiç kurmaya gerek kalmadan kullanabilirsiniz. Bu tarz sektörel veya uygulama hosting hizmetlerinin genel tanımı için dünya üzerinde “SAAS” kavramı kullanılmaktadır.

SAAS: Software As A Service kelimelerininin baş harflerinden oluşmuştur. Türkçe çevirimi Yazılımların Servis olarak sağlanması olarak düşünülebilir. Sözlük anlamının ötesinde Saas bir iş modeli olup farklı bir makalemde bu konuda da bilgi alabilirsiniz: http://www.selcuksarac.com/software-as-a-service-saas/

Hosting İşi;

Hosting işi yukarıda açıklamaya çalıştığım materyallerin sunumundan oluşur. Dolayısı ile bu materyalleri sunacak yazılım ve donanım ihtiyaçları vardır. İşin temelinden başlamak gerekirse öncelikle bir internet erişimi gerekir.

Datacenter Nedir?

Sadecehosting datacenter 1

Internet Erişimi işin en önemli noktasıdır. Internet erişimini ihtiyaçları için tüm dünyada “Datacenter” adı verilen bu iş için özel olarak dizayn edilmiş ve hazırlanmış alanları olan şirketler kullanılır. Türkiye içerisinde gerçek anlamda “Datacenter” olarak kullanabileceğiniz 10 kadar firma bulunmakta olup bu firmaların 2-3 tanesi ülkemizin %50 Web sitesini barındırmaktadır. Bu konuda ben kendi şirketime biraz torpil geçerek konu hakkında http://www.sadecehosting.com/datacenter.html adresinden detayları incelemenizi rica ederim.

Datacenter şirketleri sunucu barındırma sırasında fiziksel güvenliği, sağlıklı ve kesintisiz elektrik hizmetini, sürekli ve ihtiyacınız olan kapasitede internet erişimini sağlamaktadırlar.

Ülkemizdeki en büyük datacenter 1500-1600 civarında sunucu barındırmakta olup yurtdışındaki büyük mecralarda 25-50 bin arasında sunucu barındırılmakta olduğunu biliyoruz.

Bir datacenter şirketinden satın alacağınız Co-Location hizmeti sayesinde birazdan anlatacağım SERVER(Sunucu) sisteminizi internete sağlıklı ve hızlı bir şekilde bağlayabilirsiniz. Datacenter size ait özel IP adresleri tanımlayacaktır.

IP Nedir?

IP adresleri sunucunuzun tüm dünya üzerindeki karmaşık ağ yapısındaki eşsiz bir adresidir. Örnek olarak www.cozumpark.com sitesinin IP adresi 91.93.119.118 dir. IP adresi yapısı oldukça zor ve akılda tutması oldukça uğraştırıcı olduğundan (dünya üzerinde 255*255*255*255 yaklaşık 4.2 milyar IP adresi olduğundan dolayı DOMAIN NAME yapısı geliştirilmiştir. Domain’ örnek cozumpark.com dur. Her domain bir IP adresine yönlenilir. Bu yönlenme işi DNS olarak (Domain Name System) bilinir ve DNS sunucular tarafından yönetilir. DNS sistemi bir Web hosting’in parçaları arasındadır. Domain isimleri aşağıdaki tablo üzerindeki şekilde yapılandırılmıştır. Ana domainler .com, .net, .org gibi en sağda yer alan isimlerdir. Bu isimlere TOP LEVEL DOMAIN (TLD) adı verilir. Sonrasında bu TLD adreslerin altında . (nokta) ile ayrılmış isimler eklenerek ilerler. Her nokta işleminden sonra yetkili sunucu yapısı değişebilmektedir. Bu işleyişi aşağıda açıklamaya çalışacağım.

DNS

DNS Nedir?

DNS sisteminin çalışma yapısı oldukça basittir. Bu çalışma yapısını açıklamak için www.cozumpark.com adresini örnek olarak kullanacağım. Siz web browser’ınıza www.cozumpark.com adresini yazıp enter tuşuna bastığınızda (1. Adım) bilgisayarınız öncelikle INTERNET erişimi satın aldığınız firma tarafından size verilen RESOLVER DNS sunucuya gider(2. Adım). Bu RESOLVER DNS’in amacı www.cozumpark.com’un IP adresi nedir sorusunun cevabını bulmaktır.

DNS İşleyişi

Örnek olarak Superonline firmasının Quicknet servisi ile internete bağlanan bende RESOLVER DNS Superonline’ın RESOLVER DNS sunucularıdır. Sol’un RESOLVER DNS sistemi istediğim alan adı olan www.cozumpark.com için tersten kontrol ederek ilgili mecralara sorgu yapacaktır(3. Adım). Tersten giderken öncelikle .com kısmını dikkate alır ve .com isminin dünya üzerindeki merkezi kim diye dünya üzerindeki ROOT DNS sunucularına sorguda bulunur.

ROOT DNS sistemleri dünya üzerinde büyük üniversiteler ve devlet kurumları tarafından desteklenen büyük merkezi sistemlerdir ve tüm dns detaylarını içerisinde barındırır. SOL RESOLVER DNS sistemi .com’un dns sunucusunu ROOT DNS üzerinden bulur ve buna giderek cozumpark.com ‘un bilgisini sorar. .Com bir TOP LEVEL DOMAIN dir. TLD olarak anılır. TLD Ana mecrası cozumpark.com alan adı’nın DNS sunucusunun ns1.cozumpark.com olduğunu söyleyecektir(4. Adım). Bu noktada SUPERONLINE RESOLVER DNS sistemi ns1.cozumpark.com sistemine giderek www.cozumpark.com’u soracaktır(5. Adım). *** Burada bir handikap görebilirsiniz bunu bir sonraki paragrafta açıklayacağım. ns1.cozumpark.com bu sorgu için 91.93.119.118 ip adresini verecektir(6. Adım). Bu noktada Superonline RESOLVER DNS sistemi www.cozumpark.com’un IP adresini artık bilmektedir ve bunu size ulaştıracaktır(7. Adım). Browser bu IP Adresine giderek www.cozumpark.com ile ilgili web sitesini talep edecektir. Bu talep sonrasında Çözümpark Web sunucusundaki ayarlara göre ilgili materyaller size iletilecektir.

Bir üst paragraf içerisinde DNS handikapımızın nedeni ns1.cozumpark.com sunucusunu da bulmak için tekrar aynı adımların yaşanmasının gerektiğidir. www.cozumpark.com’u ararken ns1.cozumpark.com’a sorgu yapmanız gerektiğinde mantık olarak kısır bir döngü oluşmaması için TLD DNS sunucular üzerinde CHILD DNS olarak belirtilen ayarlar bulunur. Bu ayarlar direkt olarak .com alan adının ana ROOT DNS‘i tarafından tutulur ve kısır döngü şansı ile birlikte sistemin daha hızlı işlemesini sağlar. Örnek olarak cozumpark.com örneğinde sistem tekrardan aynı adımları yaşamaz ve direkt olakak ROOT DNS sunucu üzerindeki ns1.cozumpark.com ‘un ip adresine erişerek cevabı alacaktır.

Yukarıdaki adımlarda detaylı bir şekilde anlatmaya çalıştığım DNS işlemi teorik olarak uzun anlatılsa da pratikte çok hızlı bir şekilde çalışmaktadır. Hem UDP hemde TCP protokolünde 53. port üzerinde çalışan DNS sistemi ortalama yaklaşık 200-300 MS (saniyenin 5 veya 3 te biri oranlarda) sürelerde sonuçlanır. DNS çalışma hızını test etmek için http://www.dnsstuff.com/tools/dnstime?name=www.cozumpark.com&type=A&token=27916dd3160a5b2a3894d80013724010 adresini kullanabilirsiniz.

Domain Name şuan ülkemizde 100 den fazla web sitesinden satın alınabilmekte olup ben bu konuda yine kendi şirketime torpil yaparak www.sadecehosting.com adresinden kontrol ederek satın alabileceğinizi hatırlatmak isterim.

Domain Name adetleri oldukça farklı raporlar olsada dünyaca kalitesi kanıtlanmış bir mecra olan Netcraft raporlarına göre 220 Milyon adet civarındadır. Ülkemizde tahmini olarak 5 milyon civarında alan adı olduğu sanılmaktadır. Fakat bu konuda hiç bir araştırma veya kesin rapor bulunmamaktadır.

DNS sorgumuz tamamlandığı anda iş artık bize ait olan SERVER SİSTEMİ’ne düşecektir. Server sistemi temelde bir bilgisayardır. Fakat 7/24 sürekli ve kesintisiz olarak çalışması gerektiğinden sahip olduğu özelliklerin bu ihtiyaçlara göre düzenlenmesi gerekmektedir. Bu noktada enerji kullanımı, ısınma yapısı, genişleme gibi pek çok özelliği bulunan Server seçenekleri ile karşılaşabilirsiniz.  Server seçimi konusunda daha sonra farklı makalelerde değerlendiriyor olacağım.

Server İşletim Sistemi Nedir?

Sunucu sistem in ilk noktada üzerinde işletim sistemi bulunmaktadır. İşletim sistemi dünyasında şu sıralar Linux ve Microsoft Windows sistemleri en yoğun kullanıma sahiptirler.

Yine Netcraft raporlarına göre dünya üzerindeki WEB SERVER sistemlerinin %23 civarında bir oranı Microsoft sistemleri olup geriye kalan %63 oranın Linux, %5 oranın BSD(unix tabanlı) sistemler olduğu görülmektedir. Bunun yanı sıra GOOGLE‘a ait web sistemleri temelde Linux tabanlı olsa’da bu raporlarda ayrıca belirtilmektedir. Bu değerlere göre GOOGLE web server sistemleri %10 civarında bir orandadır. Bu raporlarda Linux teknolojisinin WEB SERVER sistemlerinde EZİCİ bir üstünlüğü bulunmaktadır. Bunun nedenlerinide Web Server Seçimi başlıklı makalemde açıklamaya çalıştım.

Web Server Nedir?

Web Server Sistem tercihinizi kullanacağınız yapıya göre seçmeniz önerilmektedir. Web teknolojilerinin gelişmesinden dolayı Web sunucular artık sadece birer materyal sunumu değil aynı zamanda ciddi yazılımları çalıştırma becerilerine sahip olduklarından kullanacağınız interaktif yazılım sistemine göre Web Server sisteminizi seçmenizi öneririm.

Web Server Sistemleri üzerinde Perl, C, PHP, ASP, .Net ve benzeri pek çok farklı uygulama dili bulunmaktadır. Uygulama dili web sunucu üzerinde gelen her çağrıya göre bir yazılımın çalışmasını sağlamakta, bu çalışmada özel yapılar yada güvenlik kontrolleri ile özel sonuçlar üretmeyi mümkün kılmaktadır. Örnek olarak üyelik sistemleri, alışveriş sistemleri, şuan bu yazıyı okuduğunuz web sitesindeki yapıda bu yazının bir veritabanı üzerinden okunarak size aktarılması, bu aktarım sırasında sizin IP adresinizin kaydedilmesi, bu yazıya yapacağınız yorumların görüntülenmesi, kaç kişi tarafından görüntülendiğinin sayılması gibi pek çok interaktif çalışma Web Sunucu üzerindeki yazılımlar ile sağlanmaktadır.

Web Server Yazılımları konusunda dünya üzerindeki en popüler uygulama dili son 6 yılın tamamında PHP dir. Şuanda yine Netcraft raporlarına göre dünya üzerindeki 220 küsür milyon alan adının %70 gibi çok büyük bir oranı PHP sayesinde çalışmaktadır. Microsoft teknolojileri olan ASP ve .NET en çok tercih gören 2. sistemler olup kullanım oranı %20 civarındadır.

PHP Nedir?

Php 1995-99 yılları arasında bireysel bir çalışma olarak başlamış, zaman içerisinde kullanım mantığının basitliği ve yapısal olarak çok büyük gelişme imkanı sayesinde hızla gelişmiştir. http://www.php.net adresinden detaylarını görebileceğiniz PHP şu günlerde bir web sitesinden fazlasını üretebileceğiniz kadar gelişmiştir.

Özellikle WordPress, Joomla gibi blog sistemleri, Vbullettin gibi forum sistemleri, e ticaret uyglamaları gibi pek çok uygulama PHP dilinin gelişmesini hızlandırmıştır. Şuan dünya üzerinde ücretli veya ücretsiz 30 bin üzerinde PHP uygulama bulabilmektesiniz. http://www.hotscripts.com sitesinden bu tarz hazır scriptleri inceleme şansınız bulunmaktadır.

E-Mail Server Nedir?

E-mail Server mail almak ve göndermek işlerini yapmayı sağlayan parçaların tamamını içerir. E-mail Protokollerinden de bahsedecek olursak.

Pop3; mesajların sunucudan kendi bilgisayarınıza alınması sırasında kullanılan protokollerden biridir. En popüler protokoldür.

Smtp; mail gönderiminde bilgisayarınızdan dışarı e-mail gönderebilmek için öncelikle kendi smtp sunucunuza göndermeniz gerekmektedir.

Imap; pop3 gibi mesajların kendinize alabilmek için kullanılan bir protokol olup dizin ve e-mail kontrolleri üzerine geliştirilmiş, pop3′e nazaran daha kontrollü bir protokoldür.

Webmail; gelen mailleri okumanız veya yeni e-mail göndermeniz için kullanılan popüler bir web tabanlı mail yazılımlarıdır. Bu yazılımlar yukarıda saydığım PHP/ASP gibi uygulama dilleri ile hazırlanırlar. Günümüzde webmail sistemleri gelişen yazılım teknolojileri sayesinde neredeyse bilgisayarlarımızda yüklenerek kullanılan e-mail programlarından daha başarılı hale gelmiştirler. Webmail sistemlerine örnek olarak hotmail-gmail gibi sistemlerin web arayüzlerini gösterebiliriz.

E-mail sistemlerinin vazgeçilmez bir parçası ise artık SPAM ve VİRÜS engelleme sistemleridir. SPAM gereksiz e-maillerin tamamı olup günümüzde dünyadaki e-mail trafiklerinin %85-90 gibi devasa oranları gereksiz postalar tarafından yaratılmaktadır. Bu nedenle dünya üzerinde pek çok organizasyon bu gereksiz mesajlaşmayı engellemek için çalışmaktadır.

Veritabanı Sistemi Nedir?

Veritabanı yukarıda örnek verdiğimiz web server yazılım sistemlerinin etkileşim için kullandıkları, verilerin kolay işlenmesini sağlayan sistemlerdir. Web dünyasındaki en popüler veritabanı sistemi yine Linux tabanında çalışan MYSQL dir. MYSQL sonrasında MSSQL veya Microsoft’un ACCESS veritabanı örnek olarak gösterilebilir. Kullanım oranları konusunda dünya genelinde net bir rapor olmasada ülkemizdeki 3-4 büyük Web Hosting firmasının müşteri oranlarını incelediğimizde %90 ile MYSQL kullanımı olduğu görülmektedir.

MYSQL başlangıçta bir Linux teknolojisi olarak gelişsede günümüzde Windows sistemler üzerinde de çalışmaktadır. Fakat process işlem becerisi ve yönetim kolaylığı anlamında Linux işletim sistemi üzerinde çok daha iyi performans sağlanmaktadır.

Yukarıda aktardığımız parçalar Hosting işinin bölümleri olup bu parçaların bazı bölümleri konusunda ilerideki dönemlerde daha teknik detaylar aktarmaya çalışacağım. Bu alanda sormak istediğiniz soruları bana iletebilirsiniz.

Ülkemizde SPLA daha 2 yıl önce web hosting nedir bilmeyen bir ekip tarafından Microsoft Türkiye içerisinde sağlanmaktadır. Bu yazıda SPLA‘in kullanım amacı ve kullanım şekli konusunda bazı bilgiler paylaşmaya çalışacağım.

Öncelikle SPLA Nedir?

SPLA; Service Provider License Agreement, Servis sağlayıcı lisans anlaşması. Servis sağlayıcılık konusundaki kapsam aslında tartışmaya açıktır. Bu alanda dünyada herhangi bir kısıtlama olmaksızın web hosting hizmeti sağlayan tüm şirketleri kapsamaktadır. Türkiye içerisinde MS TR bu konuyu biraz daha kurumsallaştırmak düşüncesi ve ilk olarak diğer lisans satan bayi kanalını kızdırmamak ve bugüne kadar lisans satarak para kazanan bayi kanalını alıştıra alıştıra SAAS modeline kaydırmayı daha doğru bulduklarından diye düşündüğüm bir modelde yürüttüler. Öncelikle sadece “alt yapı” sağlayıcılara gittiler. Yani Datacenter sahibi şirketleri SPLA kapsamına dahil ettiler. Ardından bu datacenterlar içerisinden hizmet alan tüm hosting şirketlerine ulaşarak telemarketing ile tek tek bu şirketleri arayarak SPLA kapsamına dahil ettiler.

SPLA kapsamında MS tarafından üretilmiş yazılımların hemen hemen hepsini aylık ücretler ile kullanabilir ve satabilirsiniz.

Örnek olarak fiyatlar konusunda bilgi vermek gerekirse;

• Windows 2008 Server Standart Edition ~20 USD
• Windows 2008 Server Web Edition ~11 USD
• MSSQL 2008 Workgroup Edition ~53 USD
• MSSQL 2008 Standart Edition ~205 USD

Civarında fiyatlar SPLA üyeleri için verilen fiyatlardır.

SPLA tam anlamı ile hosting tabanlı bir iş koludur. Bu alanda özellikle değişken lisans ve yazılım ihtiyacı olan şirketler için bulunmaz fırsatlar yaratmaktadır.

Örnek bir çalışma planında yaz aylarında 30 personel çalıştıran fakat kış aylarında 5 personele düşen bir şirket için 30 kullanıcılık lisans satın alma maliyeti yerine her ay ihtiyacınız kadar lisansları ödemeniz ciddi bir finansman rahatlığını getirecektir.

Avantajlardan başka bir tanesi ise bildiğiniz üzere Teknoloji sürekli gelişmektedir. Gelişim nedeni ile bugün satın aldığınız en son ürünler bile 1-2 yıl dolmadan eski olarak nitelenmekte veya sizin artan ihtiyaçlarınız nedeniyle yetersiz kalmaktadır. Bu konuda en ciddi maliyetlerden biri yazılım lisanslarıdır. Microsoft yazılım ürünlerini incelediğimizde ortalama olarak maksimum 3 yıl süre içerisinde tüm ürünlerin yeni sürümleri üretilmektedir. Yani 3 yıl içerisinde satın alacağınız tüm ürünler eskimekte ve sizin bir sonraki sürümleri satın almak için yeniden tam lisans parasını ödemeniz gerekmektedir. SPLA kapsamının en büyük avantajı işte buradadır. Satın aldığınız ürüne ait hem yeni hemde eski tüm sürümleri kullanabilmeniz mümkündür. Windows 2008 Standart Edition kullandığınız bir sunucu üzerinde aynı lisans ücreti kapsamında 2003 veya 2000 sürümlerini kullanabilirsiniz. Veya yeni üretilecek bir sürümü de aynı şekilde legal olarak kullanma hakkınız bulunmaktadır.

SPLA’in dünya üzerindeki gelişimine baktığımızda ilk olarak bu kurgu hosting şirketlerine ulaşılarak başlatılmıştır. Bunun paralelinde MS’in diğer Lisans anlaşma kapsamlarındaki kanallara yayılmıştır. Örnek olarak Open Lisans kapsamı ile SPLA kapsamları pek çok noktada birbirine rakiptir. MS bu konuda ülkelere veya bölgelere özel olarak farklı yönlendirmeler yapmakta, işi denetim altında ve legal platformda yürütmektedir.

Ülkemizde bu geçiş biraz farklı yürümektedir. Bunun nedeni ve sonuçları kişisel yorumlarım olarak kısaca şunlardır.

Microsoft SPLA ve SAAS konusunu Türkiye içerisindeki kalıplaşmış entegratör ve bayi kanalında ciddi pay sahibi şirketleri huzursuz etmeden hem bu mecraya yönlendirmek için bazı organizasyonlar düzenlemektedir. Bu organizasyonlarda bayi kanalındaki şirketler ciddi boy gösterirken SAAS modelini yıllardır yürüten gerçek hosting şirketleri genelde pek ön planda tutulmamaktadır.

SPLA kapsamında hosting firmalarının ciddi bir pazar yaratma aracı olduğu gün götürmez bir gerçektir. Fakat MS tarafından bu sektöre gösterilen yaklaşım bu şirketleri sadece bir basamak olarak kullanmaktan öte gitmemektedir. Burada Türk Hosting sektörünün ciddi hataları ve büyük eksiklikleri bulunmaktadır.

Türk hosting sektörü bu anlamda öncelikle gerçek bir kurumsal yapıya sahip değildir ve ortak haraket etmekten yoksundur. Bu nedenle bu sektörde top oynamak nispeten kolaydır. Sektörün büyük şirketleri profesyonel ve kurumsal bir yapıda olmamalarından dolayı kolay kırılabilir veya kullanılabilir bir yapıdadır.

Buna ek olarak MS ‘in bu pazardaki amacı son 2 yıl içerisindeki lansmanlarda aktardığı sıcak ilgili ve yumuşak iş ortağından öte çok fazla member yaratmak ve olabildiğince şirketi kapsamaktır. Fakat bu işlem kurumsallaşmamış ve profesyonelleşmemiş bir Türk Hosting sektöründe denetimsizliği beraberinde getirmektedir. Denetimsizlik haksız rekabeti doğurmaktadır. Haksız rekabet bu konuda profesyonel yaklaşım çabasındaki olan ve bu konuda pazarlama faaliyeti yürüten şirketlerin hevesini kırmaktadır. MS bu konuda rahatsız olan şirketlerin çağrılarına bir çözüm üretmek yerine SPLA üye sayısını arttırmak için  çabalamaya devam etmektedir.

Yukarıdaki başlıklardaki aktarmaya çalıştığım nedenlerin sonucunda Türkiye içerisinde SPLA üyesi binlerce şirket olmasına rağmen gerçekte tam anlamı ile denetimsiz bir ortam söz konusudur. Bu ortam Türk hosting sektörünü tanımayan bir çalışmanın ürünüdür.

Tanımayan bir çalışma dememizin nedeni sektördeki dinamikleri ve şirket yapılarını bilmek ve bunlara uygun bir yapı oluşturmak gerekirken burada yaptık oldu tutumu uygulanmıştır. SPLA kapsamında bir kanal yapılandırması kurmak yerine MS amaç olarak ben sattığım sürece altta kimlerin ne iş yaptığına dikkat etmeyen bir pazarlama faaliyeti yürütmektedir. Bu nedenle TR içerisinde büyük bir SPLA member üremesi kolay değildir. Çünkü SPLA member yapısını kurmak istediğinizde MS TR zaten sizin müşterilerinizide hiç bir denetime tabi tutmadan SPLA member kapsamına dahil ettiği için sizin pazarınıza bizzat kendisi satış yapmaktadır.

Sizin pazarınıza bizzat giriş yapan yaklaşıma ek olarak bu pazarda denetim yürütmemesi de SPLA memberların kendi müşteri kitlelerinde adil yönetim yapmaları durumunda rakiplerin denetimsiz olarak servis vermeleri nedeni ile haksız rekabet ile sonuçlanmaktadır.

Bu konuda Hosting profesyonelleri olarak alternatif kanallara yönelen şirketler olacaktır. Örnek olarak kendi şirketimiz içerisinde MS tarafından lisanslanmış bir teknik ekip yaratmak yerine şuanda open source tabanlı çözümleri çok daha ucuz ve çok daha kolay bir şekilde üretebilecek yapılandırmayı tercih etmiş durumdayız.

Hosting sektörü ülkemizde daha emekleyen bebek durumundadır. Bu alanda telekom sektöründeki gelişmelere paralel olarak bizlerde dünyaya çözümler sağlayabilecek duruma geleceğiz. Büyüyeceğiz. Bu büyüme adımlarımızda doğru ve dürüst çözüm ortaklarına ihtiyaç duymaktayız.

Microsoft Exchange veya Microsoft’un Collaboration ailesi kapsamındaki ürünler SAAS pazarı için biçilmiş kaftan olsada uygulanan bu yapılar nedeni ile Google ürün ailesi çok daha ucuz ve çok daha adil bir iş modeli sunmaktadır.

İşletim sistemi konusunda Windows teknolojisine ihtiyaç duyan müşterilerde SPLA kapsamı oldukça mantıklı bir çözümdür, fakat eğer amaç sıfırdan üretilmesi gereken proje ise bu durumda işletim sistemi ve web geliştirme ortamı olarak Linux işletim sistemi ve Php-Mysql geliştirme ortamı çok daha genişleyebilir ve çok daha ekonomik çözümler sağlamaktadır.

İşin web tabanlı proje kısmına girdiğimizde ise diğer makalelerdeki önerilerimi incelemenizi tavsiye etmekteyim. Bugüne kadar 100 üzerinde projede bizzat hosting çözümlerini yöneten bir ekibin teknik idarecisi olarak örnek projeler ile bu alandaki yatırımlarınızı daha ekonomik ve kolay yönetebilmenizde fikir vermeye çalışacağım.

Yıllardır kalifiye personel aramaktayız. Yukarıdaki kelimelerden anlayan kalifiye eleman aramalarımızda harcadığımız para ve zamanı bir kenara koyuyorum ve bu genellemenin tüm suçlusunu eğitimden uzak, yan gelip yatma, kolay yoldan köşe dönmeye özendirilen vasıfsız insanlar olarak görüyorum. Bu yazımda kendi tecrübelerimizi göz önünde bulundurarak konunun nedenleri ve bu konudaki bazı fikirlerimi paylaşmak istiyorum.

Öncelikle bu konudaki bazı çabalarımıza yer vermek istiyorum. 2 yıl önce güncel gazete, güncel kariyer siteleri ve çevremizdeki çalışma grupları üzerinden çalışma arkadaşları aradık. Bu ilanların kapsamından bahsetmem gerekirse;

Yukarıdaki değerler 2 yıl içerisindeki değerleri ifade ediyor.

Dikkat ederseniz kalifikasyon gerektirmeyen işlere gelen başvuru oranları ile kalifikasyon gerektiren pozisyonların başvuru oranları arasında ciddi bir fark var. Bu farklılığın yanı sıra başvuru yapan adayların özelliklerinin gerçekten gereken kalifikasyonlara sahip olup olmadığı konusunda da ciddi uçurumlar var.

Örnek vermek gerekirse Linux işletim sistemi konusunda 5 yıllık uzman seviyede bilgili olması gereken iyi seviyede yabancı dil bilgisi istediğimiz bir pozisyona başvuran adayların sayısı 247 iken gerçekten bu özelliklere sahip aday sayısı 6/1 oranını geçmemektedir. Başvuran adayların büyük bir kısmı daha önceki işyerlerinde konudan uzak işler üzerinde çalışmış fakat konu hakkında kulaktan dolma bilgilere sahip olmuş kişilerdir.

Aynı kişilerin referansları ile telefonda yaptığımız görüşmelerin bir kısmında bu konudan uzak pozisyonlarda çalıştıkları bariz anlaşılmaktadır.

Görüşmeler sırasında uzmanlıkların tespit edilebilmesi oldukça kolaydır, bir adayın konu hakkındaki bilgisi ve tecrübesi özellikle bizim teknik bir alandaki ihtiyaçlarımız için kolaylıkla tespit edilebilmektedir. Fakat bu konuda da görüşmeye gelen ve kabul edilen aday sayılarını karşılaştırdığımızda ince eleyip sık dokumamıza rağmen pek çok başvurunun sahte içeriğe sahip olduğu anlaşılmaktadır.

Amaçları; Bu konunun amaçlarını sıralamak gerekirse, mevcut iş pozisyonunu değiştirmek, mevcut maaştan fazlasını kazanmak.

İş pozisyonunu değiştirme konusunda pek çok kişi konu hakkında bilgi almayı bir öğretim kurumu yerine ticari şirketlerde denemeler yaparak ilerlemektedir. Bu ilerlemede şirketlere ciddi zaman ve para kaybettirmektedir.

Maaş konusundaki durum ise daha acı bir durumdur. Bu amaçla haraket eden kişilerde konunun uzmanı olması durumunda bile kişiler çalıştıkları şirkette bulunduğu seviyede devam etmek yerine farklı bir şirkette daha üst bir seviye ve maaş dilimini hedef görmektedirler. Örnek olarak ilk şirkette çaylak pozisyonda 4-5 aylık süreç sonrasında 800 TL lik bir maaş diliminde işe başlayarak bu şirkette 3-4 yıl sürecek bir uzmanlığa dönüşü beklemek ve maaş olarak 2500-3500 TL oranlarına yükselmek yerine 2 yıl içerisinde 3-4 farklı şirkette çalışarak konuya hakim olmadan kendisini iyi pazarlayarak maaş dilimini daha üst oranlara çekmeyi hedeflemektedirler.

Bu konuda birazda suçlu şirket yöneticileri olup kendileri konu hakkında uzman olmamalarına rağmen bu konuda gelen adayları iyi değerlendirmemekge ve bu pazarı körüklemektedirler.

Eğitimsizlik; Bu konuların en başındaki sorun adayların eğitimsizlikleri gelmektedir. Eğitim konusundaki başlığımızın içeriği aday oldukları pozisyonun alanı konusunda değil kişilik ve karakter eğitimini yorumlamak istiyorum.

Öncelikle başvurular noktasında yapılmış olan sahte bilgi verme durumunun hiç bir zaman açığa çıkacağını düşünmemektedirler. Bu ciddi bir eğitimsizlik ve yanlış gelişim ürünüdür.

Eğitimin bir diğer eksikliği adayları olgunlaşma veya sahip olunan başarı/bilgi/pozisyonun hazmedilememesinden dolayı takım çalışmasından uzak bencil bir harakete itmektedir.

Bazı durumlarda istenen pozisyonlardaki görevleri tam olarak bile yerine getirmeme talepleri bu eğitimsizliğe dayanmaktadır. Örnek olarak resepsiyon görevlisi olarak başvuru aldığınız bir adayın telefonları cevaplama sırasındaki tavırları kişinin işi yapma isteğinden uzak olmasına neden olmaktadır.

Sonuç; Bu konudaki sorunlar iş dünyasındaki profesyonellerin ciddi zaman ve parasını gaspetmektedir. Konu insanların uygun zamanlarda doğru bilinçlendirmemek doğru eğitim ve destekler ile gelecekteki hayatlarını doğru planlamalarını sağlamak gerekmektedir.

Bu eğitim sadece akademik eğitim olmamalı, insanlara eğilimlerine göre yönlendirmek ve hayatları boyunca içinde bulunmak istedikleri ortam ve yaşama hazırlamak olmalıdır.

Bu konuda en güzel örnek annesi istediği için doktor olan pek çok arkadaşımızı, babası ısrar ettiği için mühendis olan kişileri, aile içerisinde herkes mühendisken mecburen mühendis olan insanları örnek vermek sanırım zor olmaz.

Hatta bu son söylediğime 4 yıl tıp eğitimine devam edip hayali olan bilgisayar mühendisliğine yönelmeyi annesine zar zor söyleyebilen bir arkadaşımı örnek göstermek mümkündür.

Bu yazıdaki konular başlarken söylediğim gibi tamamen kendi yaşadığımız durumlar ve fikirlerimizdir. Bu fikirler kesinlikle hiç bir akademik gerçeğe veya hiç bir bilimsel veriye dayanmamaktadır.

WordPress bu konuda en kolay arayüz ve kullanım özelliklerine sahip. Bu konuda tüm meraklılara ilk olarak wordpress’i tavsiye ederim.

Drupal, Typo3 vs gidi diğer scriptleri de denedim. Fakat pek çok sunucu bazlı ayarlama gerektirmesi, bu ayarların sunucuda ciddi performans ihtiyaçları olması ve standart bir kullanıcının bu ayarlardan hiç anlamıyor olmasını düşünürsek gerçekten wordpress rakipsiz.

Blog olayı uzun yıllardır sürekli başlayıp bir türlü sürdüremediğimiz, sürdürmeme nedenimizin en başında oturup yazmak zor, yazdık okunuyor mu takip etmek zor, hadi okundu okuyanlar ne düşündü acaba bunu kurgulamak zor geldiği için hep ekstra beklentilere gerek duyduğumuzdan bir türlü sürdürmediğimiz bir halde. WordPress bu konuda gerekebilecek şimdilik tüm özellikleri hatta ileride gerekebilecek diğer özellikleri destekleyebilecek kapasitede görünüyor.

Yazım bir wordpress reklamı gibi olsada bunu hakettiğine inanıyorum.

Blog içerisinde iş ve genel konulardaki yorumlarımı içinde bulunduğumuz sektördeki gelişmeleri paylaşmaya çalışacağım. Teknik olarak bilgi sahibi olduğum konuları paylaşmak isterdim, fakat uzun uzadıya döküman yazabilecek kadar sabırlı veya düzenli biri olmadığım için bu alanlarda genel olarak paylaşımlar yapmaya çalışacağım.